Hoe maken we de onderwijssector weer aantrekkelijk om in te werken?

'Er zijn meer en beter opgeleide leraren nodig', zo luidt het pleidooi van Toekomst van ons onderwijs. 'Daarbij wordt ook gestreefd naar meer academisch gevormde of masteropgeleide docenten. De koers die we nastreven als het gaat om onderwijsontwikkeling, vraagt ook om een herijkte visie op het opleiden van leraren, waarbij samenwerking centraal staat. Samen opleiden en professionaliseren in een doorlopende ontwikkellijn wordt daarbij de norm.' Lees meer over het standpunt van de betrokken onderwijsorganisaties over het thema.

Onderwijs wordt gemaakt door onderwijsprofessionals: ondersteunend personeel, leraren, docenten, schoolleiders en bestuurders. Professionele en goed opgeleide kinderopvang en onderwijsprofessionals zijn noodzakelijk om de uitdagingen waar we voor staan aan te kunnen. Voor de toekomst van Nederland heeft het onderwijs de beste mensen nodig. Mensen die werken in het onderwijs het mooiste beroep vinden dat er is. Die worden gewaardeerd voor wat ze doen, voldoende professionele ruimte hebben, zich als professional kunnen blijven ontwikkelen en een marktconform salaris verdienen.

Samen opleiden en professionaliseren

Voor het realiseren van onze ambities, is het in de eerste plaats cruciaal dat personeelstekorten in het onderwijs worden teruggedrongen: er zijn meer en beter opgeleide leraren nodig. Daarbij wordt ook gestreefd naar meer academisch gevormde of masteropgeleide docenten. De koers die we nastreven als het gaat om onderwijsontwikkeling, vraagt in de tweede plaats om een herijkte visie op het opleiden van leraren, waarbij samenwerking centraal staat. Samen opleiden en professionaliseren in een doorlopende ontwikkellijn wordt daarbij de norm. Dat moet gebeuren in regionale consortia en partnerschappen waarin schoolbesturen en scholen, beroepsgerichte en academische (leraren)opleidingen samenwerken. Door samen te werken kunnen we meer onderwijsprofessionals beter opleiden. Met onder meer betere begeleidingsprogramma’s voor startende leraren, maken we de overgang van lerarenopleiding naar onderwijspraktijk soepeler zodat startende leraren het beroep niet al snel weer verlaten. Binnen de consortia en partnerschappen kunnen leraren zich professioneel blijven ontwikkelen. Het vertrekpunt daarbij is dat een bevoegdheid geen eindpunt is, maar een markeringspunt in de ontwikkeling van de leraar als professional. Dit neemt niet weg dat we hoge eisen blijven stellen: daar doen we geen concessies aan.

De hiervoor benoemde verbrede basisvoorziening en de ontwikkelingen op de grensvlakken van sectoren die leiden tot vloeiender overgangen, vergen een vernieuwing van de opleidingen voor pedagogisch medewerkers, leraren en andere professionals in het onderwijs. Hetzelfde geldt voor de grotere aandacht voor de beroepsgerichte varianten en didactiek voor een leven lang ontwikkelen. Al deze ontwikkelingen vragen vernieuwing van het onderwijs, nieuwe rollen van en ontwikkelrichtingen voor professionals in het onderwijs, en om multidisciplinaire en vaak ook interprofessionele samenwerking in netwerken. Dit kan niet zonder hierbij passende aanpassingen in de lerarenopleidingen, die al deze ontwikkelingen mede vorm zullen geven.

De lerarenopleidingen flexibiliseren daarnaast hun aanbod en werken daarbij nauw samen met besturen en scholen, zodat het gemakkelijker wordt om werken en leren te combineren. En zodat leren op de opleiding en op de werkplek vloeiend op elkaar aansluiten (volgens het model van samen opleiden). Besturen en scholen spannen zich daarbij in om hun strategisch personeelsbeleid (HRM) te versterken en op deze ontwikkelingen af te stemmen. We benutten de mogelijkheden van een herijkt en toekomstbestendig bevoegdhedenstelsel om voortdurende professionele ontwikkeling te stimuleren (samen professionaliseren). Zo wordt het voor grotere groepen met uiteenlopende vooropleidingen, of met werkervaring elders, aantrekkelijker om voor het onderwijs te kiezen. In dat kader breiden we ook het aanbod van vakinhoudelijke en pedagogisch-didactische scholing uit. We maken deze scholing zo veel mogelijk modulair en bieden onderdelen ook online aan, zodat deze nieuwe leraren hun opleiding beter kunnen combineren met een baan. Vanzelfsprekend erkennen we elders verworven competenties: maatwerk is zo veel mogelijk de norm. Flexibele opleidingsroutes maken het mogelijk om zowel via het beroepsonderwijs als het academisch onderwijs (modulair) leraar of docent te worden, bijvoorbeeld als zij-instromer.

Het is daarnaast belangrijk om bij het opleiden en de professionele ontwikkeling meer aandacht te besteden aan loopbaanmogelijkheden en ontwikkelrichtingen in het lerarenberoep. Het beroepsbeeld van de leraar ontwikkelt zich: de kern van het beroep is en blijft het lesgeven aan leerlingen. Tegelijkertijd vervullen leraren in toenemende mate ook andere rollen, zoals die van zorgcoördinator, studentbegeleider, (praktijk)onderzoeker of ontwikkelaar van onderwijs. Of ze maken verbinding met een werkveld en werken daar ook in. Wij sluiten aan bij de verkenning van een aantal beloftevolle denkrichtingen voor een eigentijdse kijk op leraarschap, die de Onderwijsraad schetst in het rapport ‘Ruim baan voor leraren’.

Lees het gehele discussiestuk

Voeg toe aan selectie